22 October 2010

سنگ گلاز- გელაზი

پیرو پست قبلی که موضوع آن کلمه و نامی گرجی بر مکانی در ولایت مان بود، این پست را به نامی گرجی می خواهم اختصاص بدهم.
امروز در جستجوی اینترنتی خود برای یافتم نشانه های معماری سنتی گرجی به وب سایت و کلمه برخوردم که حداقل برای من جالب بود و اولین بار بود که به ریشه کلمه ای مصطلح در فریدونشهر می رسیدم.
همانطور که در پست های پیشین و سالهای قبل ممکن است برخورد کرده باشید، گرجی های ساکن منطقه فریدونشهر برای مکانهای اطراف خود اسامی گرجی بنا به شباهت به شی و یا رویداد تاریخی انتخاب کرده اند و و در حال حاضر نیز پس از رسیدن "مظاهر" شهری و توسعه زبان فارسی در منطقه هنوز مکان ها نام های گرجی خود را دارند.
در شهر فریدونشهر تا قبل از لوله کشی آب چشمه لنگان به شهر (حدود سالهای 1362 یا 63)، آب مصرفی مردم از طریق چشمه های متعدد داخل شهر تامین می شد. هر محله چشمه خود را داشت و بنا به آب و هوای آن سال برداشت از چشمه های آب متفاوت بود.
یکی از چشمه ها گلاز نام دارد که در محله گوگونانی ها شهر تقریبا در نقطه جنوب شرقی واقع است. خیلی وقت است نمی دانم این چشمه هنوز آب دارد یا خیر. ولی هر اتفاقی برایش افتاده باشد، سالها پیش محل تجمع جوانان و گفت گوی عصرانه پس از یک روز کاری و یا شاید زمستان های بیکاری بود.
اما بشنوید از نتایج یافته هایم.
واخوشتی باگراتیونی در تاریخ نگاری خود "توصیف شاهنشاهی گرجستان" چندین بار از روش تولید روغن بصورت سایشی در مناطقی از کارتلی اشاره کرده است. همچنین چنینی اطلاعاتی از وجود کارگاههای روغن کشی در شرق گرجستان وجود دارد. علیرغم مدارک مستند این روش روغن کشی را وسایل و اشیاء کشف شده در کنکاش های تاریخی را ثابت می کنند. یکی از آنها "گلاز" می باشد که در بسیاری از مناطق گرجستان یافت شده است.
بر اساس لغت نامه سولخان-سبا اوربلیانی "گلاز" سنگ روغن کشی است. شایان ذکر است که برخی از محققان و تاریخ نگارن و جهانگردان این سنگ را با سنگ آسیاب آرد اشتباه گرفته اند و در مدارک خود از آن یاد کرده اند.

پس، گلاز که حداقل من فکر می کردم نامی است فارسی!! ریشه ای گرجی دارد. شاید برای شما جالب باشد که کارخانه روغن کشی های موجود در فریدونشهر تا همین 40-50 سال پیش فعال بوده اند و حتی یکی از سنگهای آن در منطقه موجود است.
اما نتایج جستجوی من از کلمه فارسی گلاز در گوگل منتهی شد به روستایی در منطقه اشنویه. گواینکه سایت لغت نامه دهخدا توضیحاتی برایش دارد اما من بدلیل فیلتر بودن این سایت نتوانستم از جزئیات آن با خبر شوم!
باز بلاگر برای ضمیمه کردن عکس مشکل دارد. می خواستم نمونه سنگ گلاز را برایتان بگذارم. زحمت یک کلیک اضافی می ماند برای شما که به لینک مربوط به نتایج یافته هایم در بالا رجوع کنید.